THỊ TRƯỜNG SỐT GIÁ: XUỐNG GIỐNG GẤP BẰNG KEO HOM HAY CHỜ KEO MÔ ĐỂ ĂN CHẮC?

 

Bước sang đầu năm 2026, thị trường gỗ keo chứng kiến một đợt tăng giá mạnh chưa từng có trong nhiều năm trở lại đây. Tại nhiều địa phương trồng rừng trọng điểm, giá gỗ keo nguyên liệu liên tục neo ở mức cao, có thời điểm vượt xa kỳ vọng của cả người trồng lẫn thương lái. Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng: nhu cầu xuất khẩu dăm gỗ và viên nén tăng, một số vùng bị ảnh hưởng bởi bão làm giảm sản lượng, cùng với tâm lý khai thác ồ ạt trong giai đoạn giá đỉnh năm trước khiến nguồn cung đầu năm nay khan hiếm. Trong bối cảnh đó, nhiều hộ dân đặt câu hỏi: nên tranh thủ xuống giống ngay bằng keo hom có sẵn, hay chờ keo nuôi cấy mô chất lượng cao?

Trước hết, cần nhìn nhận một thực tế rằng giá gỗ tăng cao tạo động lực rất lớn để mở rộng diện tích trồng mới. Khi lợi nhuận kỳ vọng tăng, tâm lý chung là “trồng càng sớm càng tốt” để đón chu kỳ giá thuận lợi. Keo hom hiện có ưu thế rõ ràng về tính sẵn hàng. Nhiều vườn ươm có thể cung ứng nhanh, giá thành ban đầu thường mềm hơn so với keo nuôi cấy mô. Với những hộ cần trồng gấp để kịp thời vụ hoặc để không bỏ đất trống, đây là lựa chọn linh hoạt.

Tuy nhiên, trồng rừng không phải cuộc chơi ngắn hạn. Một chu kỳ keo thường kéo dài từ 4–6 năm, thậm chí lâu hơn nếu để gỗ lớn. Khi quyết định xuống giống, người trồng đang “khóa” mình vào chất lượng giống trong suốt cả chu kỳ đó. Nếu chọn giống không đồng đều, sinh trưởng kém hoặc dễ nhiễm sâu bệnh, thiệt hại sẽ không thể sửa chữa giữa chừng. Trong điều kiện giá gỗ cao, rủi ro này càng đáng cân nhắc, bởi chi phí cơ hội rất lớn.

Keo hom vốn được nhân giống bằng phương pháp giâm cành từ cây mẹ. Ưu điểm là kỹ thuật đơn giản, nhân nhanh, giá thành thấp. Tuy nhiên, chất lượng phụ thuộc rất nhiều vào vườn cây mẹ và quy trình chăm sóc. Nếu cây mẹ không được tuyển chọn kỹ, không trẻ hóa định kỳ, hoặc bị thoái hóa qua nhiều lần cắt hom, cây con có thể giảm sức sinh trưởng, bộ rễ yếu, tỷ lệ đồng đều không cao. Trong điều kiện thời tiết cực đoan – hạn kéo dài hoặc mưa bão bất thường – những yếu tố này có thể bộc lộ rõ.

Ngược lại, keo nuôi cấy mô được nhân trong môi trường vô trùng từ vật liệu ưu tú đã được tuyển chọn. Quy trình này giúp tạo ra số lượng lớn cây con đồng nhất về di truyền, sạch bệnh, bộ rễ phát triển tốt. Thực tế tại nhiều vùng trồng rừng lớn cho thấy keo mô có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn, thân thẳng, tán gọn, phù hợp cả mục tiêu gỗ dăm lẫn gỗ xẻ. Dù chi phí đầu tư ban đầu cao hơn, nhưng khi tính trên toàn chu kỳ, lợi nhuận ròng có thể vượt trội nhờ sản lượng và chất lượng gỗ cao hơn.

Trong bối cảnh đầu 2026, bài toán không đơn giản là “có giống nào trồng ngay thì trồng”. Thị trường giá cao hiện tại phản ánh sự thiếu hụt nguồn cung gỗ 4–5 năm trước. Điều đó đồng nghĩa với việc những quyết định trồng rừng hôm nay sẽ ảnh hưởng đến nguồn cung năm 2030–2031. Nếu nhiều hộ cùng chọn giải pháp nhanh mà bỏ qua yếu tố chất lượng, nguy cơ dư cung gỗ chất lượng thấp trong tương lai hoàn toàn có thể xảy ra, kéo theo giá bán giảm hoặc bị ép giá.

Tuy vậy, không phải lúc nào cũng cần chờ đợi tuyệt đối. Nếu vườn ươm có nguồn keo hom được sản xuất bài bản, có cây mẹ rõ ràng, được trẻ hóa thường xuyên, kiểm soát sâu bệnh nghiêm ngặt, thì vẫn có thể đáp ứng mục tiêu trồng rừng kinh tế. Điều quan trọng là người trồng cần yêu cầu minh bạch thông tin: nguồn gốc giống, quy trình sản xuất, tỷ lệ sống thực tế ngoài hiện trường. Không nên chỉ nhìn vào giá bán cây con mà bỏ qua yếu tố dài hạn.

Với những hộ hướng tới gỗ lớn, kéo dài chu kỳ trên 6 năm hoặc mong muốn cung cấp nguyên liệu cho nhà máy chế biến sâu, keo nuôi cấy mô có thể là lựa chọn an toàn hơn. Sự đồng đều về đường kính, chiều cao và chất lượng thân cây giúp tối ưu hóa khai thác cơ giới, giảm chi phí nhân công và tăng giá trị thương phẩm. Trong bối cảnh ngành lâm nghiệp ngày càng hướng tới tiêu chuẩn bền vững, nguồn giống chất lượng cao cũng là nền tảng để đạt chứng chỉ rừng trồng trong tương lai.

Có thể nói, đầu năm 2026 là thời điểm “vàng” về giá nhưng cũng là thời điểm đòi hỏi sự tỉnh táo. Giá cao hôm nay không đảm bảo lợi nhuận ngày mai nếu nền tảng giống không vững chắc. Trồng rừng là đầu tư dài hạn, đòi hỏi tầm nhìn vượt qua những biến động ngắn hạn của thị trường. Quyết định nên trồng keo hom có sẵn hay chờ keo mô chất lượng không chỉ phụ thuộc vào tiến độ xuống giống, mà còn vào mục tiêu sản xuất, khả năng tài chính và chiến lược lâu dài của mỗi hộ.

Cuối cùng, thay vì đặt câu hỏi “trồng ngay hay chờ đợi”, có lẽ câu hỏi quan trọng hơn là “giống mình chọn có đủ chất lượng để theo mình suốt cả chu kỳ hay không?”. Khi trả lời được câu hỏi đó một cách rõ ràng và dựa trên thông tin minh bạch, người trồng sẽ tự tin hơn trước những biến động của thị trường, dù giá keo có lên cao hay điều chỉnh trong những năm tới.