THÁCH THỨC ĐẦU NĂM 2026 CHO NGÀNH TRỒNG KEO LẤY GỖ

 

Bước sang đầu năm 2026, ngành trồng keo lấy gỗ tại Việt Nam tiếp tục giữ vai trò then chốt trong việc cung cấp nguyên liệu cho ngành chế biến gỗ, dăm gỗ, viên nén sinh khối và xuất khẩu lâm sản. Với hơn 1 triệu hecta rừng keo trên cả nước, chiếm trên 30% tổng diện tích rừng trồng sản xuất, keo vẫn là cây trồng chủ lực của hàng trăm nghìn hộ dân và doanh nghiệp lâm nghiệp. Năm 2025 khép lại với sản lượng gỗ khai thác toàn ngành đạt khoảng 25–26 triệu m³, tăng trưởng gần 7% so với năm trước, trong đó gỗ keo chiếm tỷ trọng lớn. Kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ cũng đạt mức trên 18 tỷ USD, tạo nền tảng tích cực cho năm 2026. Tuy nhiên, phía sau các con số tăng trưởng là hàng loạt thách thức đang hiện hữu và ngày càng rõ nét đối với người trồng keo lấy gỗ.

Thách thức đầu tiên và dễ nhận thấy nhất là áp lực chi phí đầu vào ngày càng gia tăng. Chi phí cây giống, phân bón, công làm đất, trồng và chăm sóc rừng đều tăng so với giai đoạn trước. Thực tế cho thấy chi phí đầu tư trồng mới 1 hecta keo hiện nay cao hơn từ 15–25% so với cách đây 3–4 năm, trong khi chu kỳ sản xuất kéo dài từ 5 đến 7 năm, thậm chí 10 năm nếu trồng rừng gỗ lớn. Điều này tạo áp lực rất lớn lên dòng tiền của các hộ trồng rừng nhỏ lẻ – đối tượng chiếm đa số trong ngành trồng keo. Để thu hồi vốn sớm, nhiều hộ buộc phải khai thác rừng non sau 4–5 năm, chấp nhận bán gỗ dăm với giá trị thấp, làm giảm hiệu quả kinh tế lâu dài và gây mất cân đối nguồn cung gỗ lớn cho thị trường.

Bên cạnh yếu tố chi phí, biến đổi khí hậu đang trở thành rủi ro mang tính hệ thống đối với ngành trồng keo. Những năm gần đây, thời tiết ngày càng diễn biến bất thường với mưa trái mùa, hạn hán cục bộ, bão mạnh xuất hiện sớm hoặc muộn hơn quy luật. Đối với rừng keo trồng trên đất dốc, đất nghèo dinh dưỡng hoặc vùng ven biển, nguy cơ đổ gãy, khô hạn, suy giảm sinh trưởng và phát sinh sâu bệnh ngày càng cao. Năng suất rừng vì thế không còn ổn định như trước, khiến việc dự báo sản lượng và kế hoạch khai thác gặp nhiều khó khăn. Đây là thách thức lớn khi ngành lâm nghiệp đang hướng tới sản xuất quy mô lớn và bền vững.

Một thách thức mang tính chiến lược khác là yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng gỗ. Nếu như trước đây phần lớn gỗ keo được tiêu thụ dưới dạng dăm gỗ thì hiện nay, các nhà máy ván bóc, ván ghép, MDF và đặc biệt là thị trường xuất khẩu đang ưu tiên nguồn nguyên liệu có đường kính lớn, thân thẳng, gỗ đồng đều và ổn định. Trong khi đó, thực tế cho thấy một tỷ lệ không nhỏ diện tích keo hiện nay vẫn được trồng bằng giống không rõ nguồn gốc, chất lượng sinh trưởng không đồng đều, dẫn tới sản lượng gỗ lớn thấp, khó đáp ứng yêu cầu của phân khúc giá trị cao. Sự lệch pha giữa nhu cầu thị trường và chất lượng rừng trồng đang trở thành rào cản lớn cho việc nâng cao giá trị gia tăng của cây keo.

Ngoài ra, ngành trồng keo năm 2026 còn chịu áp lực cạnh tranh ngày càng rõ rệt từ các nguồn nguyên liệu thay thế. Gỗ bạch đàn cự vỹ, gỗ cao su thanh lý và một phần gỗ nhập khẩu đang được nhiều nhà máy chế biến đưa vào sử dụng nhằm đa dạng hóa nguồn cung. Điều này khiến thị trường tiêu thụ gỗ keo có sự phân hóa mạnh, đặc biệt ở phân khúc dăm gỗ – nơi giá cả phụ thuộc nhiều vào biến động thị trường quốc tế. Khi giá dăm gỗ giảm, người trồng keo là đối tượng chịu tác động trực tiếp và mạnh nhất.

Một điểm nghẽn lâu nay nhưng đến năm 2026 vẫn chưa được giải quyết triệt để là vấn đề liên kết chuỗi và tiếp cận vốn. Phần lớn người trồng keo vẫn sản xuất manh mún, thiếu hợp đồng bao tiêu dài hạn với doanh nghiệp chế biến, dẫn đến tình trạng phụ thuộc vào thương lái và dễ bị ép giá khi đến kỳ khai thác. Việc tiếp cận các nguồn vốn trung và dài hạn để đầu tư trồng rừng gỗ lớn, rừng chất lượng cao vẫn còn nhiều hạn chế, khiến quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất diễn ra chậm.

Trong bối cảnh đó, năm 2026 được xem là giai đoạn bản lề buộc ngành trồng keo phải thay đổi tư duy phát triển. Từ việc lựa chọn giống chất lượng cao, có nguồn gốc rõ ràng, áp dụng kỹ thuật thâm canh phù hợp, đến việc kéo dài chu kỳ khai thác để hướng tới gỗ lớn, tất cả đều là những bước đi cần thiết để nâng cao giá trị rừng trồng. Song song đó, vai trò của doanh nghiệp lâm nghiệp trong việc xây dựng chuỗi liên kết, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm sẽ ngày càng quan trọng. Chỉ khi giải quyết được đồng thời bài toán chi phí, chất lượng, rủi ro khí hậu và liên kết thị trường, ngành trồng keo lấy gỗ mới có thể vượt qua thách thức đầu năm 2026 và phát triển bền vững trong giai đoạn tiếp theo.